Cho đến gần đây, xã hội vẫn tôn trọng tất cả các chuyên gia và ý kiến của họ. Tuy nhiên, trong thời đại internet mới của chúng ta, kiến thức luôn có sẵn cho tất cả chỉ bằng một cú nhấp chuột.

Trước đây thì, các yếu tố như có nhiều năm học, kinh nghiệm làm việc và các chức danh chính thức là những tiêu chuẩn mà hầu hết mọi người sử dụng để công nhận các chuyên gia. Thật không may, đây không còn là các chỉ số đánh giá tốt nữa. Ví dụ, các tài liệu được nghiên cứu trong quá khứ có thể đã lỗi thời. Các chức danh như bác sĩ hoặc nhà tâm lý học đã được cấp phép thông qua các kỳ thi, nhưng liệu trình độ có được cập nhật hay không thì vẫn là một câu hỏi.

Đánh giá xem một người là một chuyên gia dựa trên các chỉ số trên không thể hiện được yếu tố là các thông tin và kiến thức thay đổi theo thời gian. Không phải tất cả các chuyên gia đều có đủ tận tâm để theo kịp với những phát triển mới nhất trong lĩnh vực được lựa chọn của họ.

Chỉ vì một điều được nói bởi một ‘chuyên gia’ không nhất thiết điều đó có nghĩa là sự thật. Có rất nhiều ví dụ để chứng minh điều này, và đây là lý do tại sao không phải tất cả các chuyên gia đều được đánh giá cao như trước đây.

Các chuyên gia truyền thống trở thành chuyên gia bằng cách dành nhiều thời gian để nghiên cứu các chủ đề, nhưng ngày nay, internet đã giảm thiểu thời gian cần thiết để nghiên cứu hoặc tìm hiểu một chủ đề. Bạn có thể nghĩ theo cách này: Trong quá khứ, các chuyên gia sở hữu kiến thức, còn ngày này kiến thức này có sẵn trên web. Rõ ràng, internet đã nhanh chóng chuyển thông tin từ bàn tay của những người có nó – vào tay của những người không có.

Tất nhiên, sự phát triển của Internet không xóa sạch sự tồn tại của các chuyên gia đích thực. Chúng ta vẫn nên tôn trọng các chuyên gia thực sự, đặc biệt là những người đã trải qua các giai đoạn được nêu dưới đây.

Năm giai đoạn mà tất cả các chuyên gia đích thực phải trải qua

Mô hình thu thập kỹ năng của Dreyfus dưới đây đưa ra năm giai đoạn riêng biệt mà tất cả mọi người phải trải qua trên con đường của mình để trở thành các chuyên gia.

Giai đoạn 1: Giai đoạn nhập môn
• Tuân thủ các quy tắc và kế hoạch mà họ được dạy.
• Thiếu tính linh hoạt trong việc xử lý các công việc và thách thức.
• Không biết cách đánh giá dựa trên những gì họ đã học được.

Giai đoạn 2: Giai đoạn nhập môn nâng cao
• Có nhiều kinh nghiệm hơn và bắt đầu diễn giải các tình huống khác nhau.
• Sử dụng cách tiếp cận tương tự cho các tình huống khác nhau bởi vì họ không có đủ kinh nghiệm để xem xét kỹ hơn từng trường hợp.

Giai đoạn 3: Giai đoạn có năng lực
• Tổng thể hơn trong việc xử lý các vấn đề.
• Bắt đầu biết cách giải thích các tình huống khác nhau với các kế hoạch linh hoạt.
• Bắt đầu xây dựng thói quen của riêng mình để đạt được mọi thứ.

Giai đoạn 4: Giai đoạn thành thạo
• Có khả năng giải quyết các vấn đề một cách trực giác.
• Liên tục điều chỉnh cách thức và cách tiếp cận của họ.
• Phát hiện các sai lệch so với mô hình bình thường.
• Đưa ra các đề xuất và hướng dẫn cho người khác dựa trên kiến thức và kinh nghiệm của họ.

Giai đoạn 5: Chuyên gia
• Hiểu toàn bộ tình huống một cách trực quan với một sự hiểu biết sâu sắc và thâm thúy.
• Tạo ra các hướng dẫn, kế hoạch và quy tắc cho người khác.
• Tự tiếp tục tự học và tự nhận thức.
• Biết cách xử lý các vấn đề chưa từng xảy ra trước đây dựa trên kiến thức của họ.

Theo các giai đoạn miêu tả phía trên, các chuyên gia không cần phải là thần đồng hay người có trí thông minh xuất chúng. Trong thực tế, những người bình thường có thể trở thành các chuyên gia, miễn là họ sẵn sàng đầu tư thời gian và công sức cần thiết.

Mô hình thu nhận kỹ năng của Dreyfus không chỉ cho thấy các chuyên gia thực sự được tạo nên như thế nào – mà còn tiết lộ những gì còn thiếu của các chuyên gia giả mạo. Nhiều người cho rằng họ là các chuyên gia nhưng thực sự họ đang ở giai đoạn 2 hoặc giai đoạn 3 của mô hình Dreyfus.Những người này đã đạt được một số kiến thức và kinh nghiệm, nhưng họ đã không tiếp tục quá trình học tập và tự điều chỉnh liên tục mà các chuyên gia đích thực có. Bởi vì điều này, khi những ‘chuyên gia giả mạo’ gặp phải những vấn đề mà họ chưa bao giờ thấy trước đây, họ sử dụng lại cùng một phương pháp và cách thức mà họ đã được dạy.

Tuy nhiên, khi xảy ra những tình huống khó khăn này, các phương pháp truyền thống có thể không hiệu quả và các chuyên gia giả mạo sẽ không thể đưa ra các giải pháp đích thực. (Không giống như các chuyên gia đích thực đã đạt đến giai đoạn 5.)

Bây giờ bạn hiểu những gì làm nên một chuyên gia đích thực. Hãy đọc tiếp để tìm hiểu làm thế nào để trở thành một chuyên gia đích thực.

Hành trình để trở thành một chuyên gia đích thực

Để trở thành một chuyên gia đích thực, bạn phải bắt đầu như một người học và trải nghiệm tự nhiên qua từng giai đoạn. Có một số điều cần lưu ý khi bạn trải nghiệm từng giai đoạn và đây là hướng dẫn giúp bạn vượt qua từng giai đoạn một cách hiệu quả.

Từ Giai đoạn nhập môn đến Giai đoạn nhập môn nâng cao: Thu thập trải nghiệm và kiến thức của bạn

Giai đoạn chuyển từ nhập môn đến nhập môn nâng cao liên quan đến việc ghi lại Nhật ký kinh nghiệm của bạn. Nhật ký kinh nghiệm và kiến thức đã học sẽ cho thấy sự tiến bộ của bạn. Hãy xin phản hồi từ người hướng dẫn / gia sư của bạn và thêm thông tin này vào nhật ký của bạn. Cuối cùng, hãy ghi lại suy ngẫm của bạn về những hành động bạn đã thực hiện.

Giả sử bạn muốn học cách chơi guitar, như một tay chơi ghita vừa mới chơi, ở giai đoạn này bạn sẽ học được nhiều hợp âm, thang âm và các kỹ thuật. Hãy nhớ ghi lại càng nhiều càng tốt trong nhật ký của bạn để bạn có thể dễ dàng quay lại những gì bạn đã học.

Từ giai đoạn nhập môn nâng cao đến giai đoạn có năng lực: Tận dụng mọi cơ hội để thực hành kiến thức

Học tập là sự tham gia và tương tác với người khác. Thông thường, điều này diễn ra thông qua việc trao đổi ý kiến và phản hồi. Khi bạn chuyển từ giai đoạn nhập môn nâng cao lên giai đoạn có năng lực, bạn sẽ phát triển từ việc thu thập kiến thức sang quá trình tham gia vào việc học. Bạn có thể thấy mình bắt đầu nhận ra những điều bên ngoài những tình huống bình thường và bắt đầu đề xuất các cách để làm mọi thứ dựa trên những gì bạn đã học được.

Trong thế giới guitar, đây là giai đoạn mà bạn sẽ thấy mình luyện tập nhiều hơn – và thậm chí bắt đầu thử nghiệm với cách chơi của bạn.

Từ giai đoạn có năng lực đến thành thạo: suy ngẫm, suy ngẫm và suy ngẫm

Giai đoạn này sẽ đưa bạn lâu nhất vì nó bắt nguồn từ việc tiếp xúc liên tục với các trường hợp khác nhau và sự suy ngẫm. Bạn sẽ học cách nhìn vào mọi thứ từ các góc độ khác nhau và đề xuất các cách tiếp cận khác nhau dựa trên những gì bạn đã học. Với sự suy ngẫm liên tục và kinh nghiệm trong việc hướng dẫn người khác thực hiện, bạn sẽ làm sâu sắc thêm kiến thức và kỹ năng của mình.
Đây là giai đoạn mà kỹ năng chơi guitar của bạn đủ tốt để bạn có thể bắt đầu giúp người khác học hỏi và cải thiện.

Từ giai đoạn thành thạo đến giai đoạn chuyên gia: Học tập và điều chỉnh liên tục

Một chuyên gia thực sự không ngừng học hỏi. Họ tiếp tục tìm kiếm các phương pháp và cách tiếp cận mới cho các trường hợp khác nhau. Họ cũng phản ánh những gì họ có thể làm tốt hơn và theo dõi sát thế giới thông tin luôn thay đổi. Nếu bạn đã đạt đến giai đoạn này, nhưng nếu ngừng học tập và phản ánh, cuối cùng bạn sẽ quay trở lại các giai đoạn trước.

Tại thời điểm này, bạn là một tay guitar chuyên nghiệp thực sự. Trình độ của bạn sẽ đủ tốt để trình diễn guitar một cách chuyên nghiệp – hoặc trở thành một người dạy đàn guitar hàng đầu.

Các chuyên gia thực sự không sở hữu kiến thức, họ khám phá và chia sẻ kiến thức

Do tác động của internet, kiến thức không còn độc quyền trong tay các chuyên gia có trình độ. Tuy nhiên, chỉ vì bây giờ chúng ta có thể tìm kiếm thông tin trên Google rất dễ dàng, điều này không có nghĩa là bây giờ tất cả chúng ta là các chuyên gia. Các chuyên gia đích thực vẫn cần phải trải qua năm giai đoạn thu thập kỹ năng.

Bây giờ bạn biết những gì bạn cần làm để trở thành một chuyên gia trong lĩnh vực của bạn. Hãy thực hiện theo năm giai đoạn, và làm việc theo cách của bạn lên để trở thành một chuyên gia đích thực và chắc chắn sự giàu có và trọn vẹn sẽ đến với bạn trong hành trình tiến tới mục tiêu trở thành chuyên gia của bạn.

Thúy Hằng

Bình Luận

Please enter your comment!
Please enter your name here